12.مقدّمات: علم و جهل؛ موانع تحصیل علم (تقلید، تعصّب، تکبّر، خرافهگرایی و ...)

«تکبّر» بر وزن «تفعّل» از ریشهی «کبر»، به معنای «خودبزرگبینی» است و گاهی بر گفتار و رفتاری اطلاق میشود که از آن حکایت میکند و آن تنها برای کسی شایسته است که واقعاً بزرگ است و او کسی جز خداوند نیست؛ چنانکه فرموده است: «وَلَهُ الْکِبْرِیَاءُ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ» (جاثیه/ 37)؛ «و بزرگی در آسمانها و زمین برای اوست»؛ زیرا در آسمانها و زمین تنها اوست که جامع همهی صفات کمال در ذات خود است و تبعاً حق دارد که خود را بزرگ شمارد؛ چنانکه فرموده است: «هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ ۚ» (حشر/ 23)؛ «او خداوندی است که جز او خدایی نیست، فرمانروای پاک بیعیب ایمنیبخش نگاهبان شکوهمند زورآور متکبّر»؛ با توجّه به آنکه پس از جمع همهی این صفات کمال، خود را «متکبّر» نامیده و با این وصف، هر کس جز او که خود را بزرگ میبیند، در توهّم است؛ چراکه از سویی جامع همهی صفات کمال نیست، بلکه به انواع نقص و عجز گرفتار است و از سوی دیگر هیچ صفت کمالی را از ذات خود ندارد، بلکه اگر کمالی نسبی دارد نیز از خداوند دارد و انتسابش به او مجازی است و از این رو، کسی که «متکبّر» است، در واقع ردای خداوند را بر تن کرده و به معارضه با او برخاسته است و عاقبت چنین کسی جز جهنّم نیست